R4+E3 dışişleri bakanları ilk kez İstanbul’da buluşuyor

Türkiye, Mısır, Pakistan, Suudi Arabistan, Almanya, İngiltere ve Fransa dışişleri bakanları, R4+E3 formatında ilk kez İstanbul’da bir araya geliyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın ev sahipliğindeki toplantılarda bölgesel güvenlik ve yeni iş birliği mekanizmaları ele alınacak.

Dışişleri Bakanlığı kaynaklarından edinilen bilgiye göre, Türkiye’nin öncülüğünde düzenlenen buluşmaya Almanya Dışişleri Bakanı Johann David Wadephul, İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband, Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot, Mısır Dışişleri Bakanı Bedir Abdulati, Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammad Ishaq Dar ve Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan katılacak. Toplantılarda bölgesel güvenlik sorunlarının yanı sıra ülkeler arasında yeni iş birliği ve koordinasyon mekanizmalarının geliştirilmesi değerlendirilecek.

Dört bölge ülkesi ile üç Avrupa ülkesinin ortak diplomatik gündem üzerinde görüş alışverişinde bulunması öngörülüyor. Bakan Fidan’ın görüşmelerde, bölgesel güvenliğin sağlanmasında bölge ülkelerinin daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini vurgulaması bekleniyor.

Filistin, Hürmüz ve Ukrayna gündemde

Toplantıların öncelikli gündemini Filistin meselesi, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler, Yemen’deki durum ve Rusya-Ukrayna Savaşı’na yönelik çözüm arayışları oluşturacak. Fidan’ın, İsrail’in Filistin topraklarındaki yerleşim faaliyetlerine karşı uluslararası toplumun daha kararlı bir tutum sergilemesi gerektiğini belirtmesi ve Kudüs’ün tarihî ve hukuki statüsünün korunmasına dikkat çekmesi öngörülüyor.

İstanbul’daki görüşmelerde ABD ile İran arasındaki anlaşmazlıkların da ele alınması bekleniyor. Bakan Fidan’ın, iki ülke arasındaki sorunların askerî yöntemler yerine diplomasi ve diyalog yoluyla çözülmesi gerektiğini ifade etmesi planlanıyor. Hürmüz ve Babülmendep boğazlarında deniz ulaşımının serbest ve güvenli biçimde sürdürülebilmesinin bölgesel ve küresel istikrar açısından önemine dikkat çekilmesi bekleniyor. Yemen’deki gelişmeler ile Suudi Arabistan’ın güvenliğine ilişkin konuların da masaya gelmesi öngörülüyor.

Karadeniz’deki güvenlik riskleri

Rusya-Ukrayna Savaşı’nın Karadeniz’e yayılma ihtimali ve bölgede sivil can kayıplarının önlenmesi de toplantının gündeminde yer alacak. Türkiye’nin savaşın diplomatik yollarla sona erdirilmesine yönelik girişimlerini sürdüreceği mesajını vermesi beklenirken, Suriye’deki gelişmeler ve bölgesel istikrarın güçlendirilmesi de ele alınacak. Fidan’ın, çatışmaların yeni bölgelere yayılmasının önlenmesi için uluslararası iş birliğinin artırılması gerektiğini vurgulaması öngörülüyor.

İki mekanizma ilk kez aynı masada

Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan’dan oluşan R4 mekanizması, bölgesel sorunların çözümünde diyalog ve iş birliğini geliştirmek amacıyla oluşturuldu. R4 Dışişleri Bakanları bugüne kadar altı toplantı gerçekleştirdi; son buluşma 21 Eylül’de Birleşmiş Milletler Genel Kurulu Yüksek Düzeyli Haftası kapsamında New York’ta yapıldı.

Almanya, İngiltere ve Fransa’dan oluşan E3 mekanizması ise 2003 yılında İran’ın nükleer programına ilişkin diplomatik süreç kapsamında ortaya çıktı. Üç ülke, ilerleyen yıllarda farklı uluslararası meselelerde de ortak girişimlerde bulundu. İstanbul’daki toplantıyla iki mekanizma ilk kez R4+E3 formatında bir araya gelmiş olacak. Görüşmelerde bölgesel krizlerin çözümüne yönelik ortak adımların ve ilerleyen dönemde geliştirilebilecek iş birliği imkânlarının değerlendirilmesi bekleniyor.