Tek Kullanımlık Plastik Ürünlere Yıl Sonunda Yasak Geliyor

Türkiye’de Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın hazırladığı yeni yönetmelikle tek kullanımlık plastik ürünlerin piyasaya arzı yıl sonuna kadar yasaklanması hedefleniyor, böylece çevre kirliliğinin azaltılması amaçlanıyor.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlıkları sürdürülen yeni yönetmelik taslağıyla, plastik çatal, bıçak, kaşık, yemek çubuğu, tabak, pipet ve plastik çubuklu kulak pamukları ile genleştirilmiş polistirenden (EPS) üretilen gıda ve içecek kapları gibi tek kullanımlık plastik ürünlerin piyasaya arzının Türkiye genelinde yıl sonuna kadar yasaklanması hedefleniyor. Bu düzenleme, Sıfır Atık Hareketi kapsamında çevre kirliliğini azaltmak amacıyla hayata geçirilecek.

Geçtiğimiz yıl yayımlanan 2025-2028 Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi ve Eylem Planı ile Tek Kullanımlık Plastikler, Deniz Çöpleri ve Mikroplastikler Yol Haritası çerçevesinde hazırlanan yönetmelik taslağı tamamlanma aşamasına geldi. Taslağın önümüzdeki günlerde ilgili kurumların görüşüne açılması, sivil toplum kuruluşları ve sektör temsilcilerinin değerlendirmelerinin ardından son şeklini alarak yıl sonunda yürürlüğe girmesi bekleniyor.

Çevresel ve Ekonomik Katkılar

Bu düzenleme ile tek kullanımlık plastik ürünlerin piyasadan çekilmesi sayesinde yıllık yaklaşık 1,5 milyon ton karbondioksit eşdeğeri emisyonun önüne geçilmesi öngörülüyor. Ayrıca atık yönetimi maliyetlerinde yaklaşık 1,5 milyar liralık tasarruf sağlanması hedefleniyor. Plastik ürünlerin yerine cam, porselen, ahşap ve karton gibi çevre dostu alternatiflerin kullanılması teşvik edilecek.

Bakanlık, ilerleyen süreçte kısmen plastikten üretilen içecek bardakları ve gıda kapları, kargo poşetleri, ıslak mendiller ve yüzey temizleme havluları gibi ürünlerin tüketimini azaltmaya yönelik işaretleme ve kısıtlama gibi ek önlemleri de devreye almayı planlıyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2022 yılında 709 bin 348 ton tek kullanımlık plastik ürün tüketildiği belirlendi.

Uluslararası Uygulamalar ve Kamuoyu Desteği

TÜİK ile yapılan araştırmaya göre vatandaşların yaklaşık yüzde 78’i bazı plastik ürünlerin kullanımının kısıtlanmasını faydalı bulurken, yüzde 60’ı bu ürünlerin tamamen yasaklanmasını destekliyor. Avrupa Birliği’nin 2019 yılında kabul ettiği Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi kapsamında birçok üye ülke tek kullanımlık plastik ürünleri yasakladı; Fransa gibi ülkeler ise kapsamlı yasaklarla uygulamayı daha ileri bir noktaya taşıdı.